સિટી ન્યુઝ @ વડોદરા

સંસ્કારી નગરી વડોદરા અને તેની આસપાસના ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં કમર્શિયલ સ્ક્રેપના ગોડાઉનોમાં કાનૂની ફાયર સેફ્ટીના અભાવે આગ લાગવાનો વધુ એક ગંભીર અને ભયાનક બનાવ સત્તાવાર રીતે સામે આવ્યો છે. આ કટોકટીભરી દુર્ઘટનાના કારણે હાઈવેની આસપાસ ધમધમતા જોખમી ગોડાઉનોના સંચાલકો દ્વારા રખાતી સરેઆમ વહીવટી બેદરકારી ફરી એકવાર ભારે ચર્ચા અને આક્રોશનો વિષય બની છે. ગઇકાલે મોડી સાંજે વડોદરા નજીક વાઘોડિયા ચોકડી પાસે આવેલા પ્રખ્યાત વિરાટ એસ્ટેટના એક તોતિંગ સ્ક્રેપ ગોડાઉનમાં અચાનક અગમ્ય કારણોસર ભીષણ આગ ફાટી નીકળી હતી. આ અકસ્માત એટલો જોખમી હતો કે આગની લપકારો અને જ્વાળાઓ દૂર-દૂર સુધી લાઈવ જોઈ શકાતી હતી, જેના લીધે આસપાસના સમગ્ર રહેણાંક વિસ્તારમાં કાળા ધુમાડાના તોતિંગ વાદળો છવાઈ ગયા હતા.

આ ભયાનક અકસ્માતના વહીવટી અને ઓપરેશનલ લોજિસ્ટિક્સ પર નજર કરીએ તો, વડોદરા મહાનગરપાલિકાના ફાયર કંટ્રોલ રૂમને ઘટનાની જાણ થતાં જ ફાયર ફાઈટરોની ટીમ તોતિંગ વોટર કેનન સાથે ઘટનાસ્થળે લાઈવ રવાના થઈ હતી. ફાયર બ્રિગેડના સક્ષમ જવાનો દ્વારા સતત 2 બે કલાક સુધી પાણીનો તોતિંગ મારો ચલાવીને ભારે જહેમત બાદ આ ભીષણ આગને કાનૂની રીતે કાબૂમાં લેવામાં સફળતા મળી હતી. સરકારી ડેટા રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે વાઘોડિયા ચોકડી અને હાઈવે બેલ્ટની આસપાસના વિસ્તારોમાં અગાઉ પણ સ્ક્રેપના ગોડાઉનોમાં શોર્ટસર્કિટ કે કેમિકલ બ્લાસ્ટના કારણે આગ લાગવાના અનેક વારંવાર બનાવો બન્યા છે. વડોદરાના આસપાસના ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં છેલ્લા માત્ર 2 બે મહિનાના ટૂંકા ગાળામાં જ અડધો ડઝન (6) થી વધુ આગની તોતિંગ દુર્ઘટનાઓ સત્તાવાર ચોપડે લાઈવ નોંધાઈ ચૂકી છે.

આ વિસ્તારની ભૌગોલિક અને વ્યાપારી સ્થિતિ તપાસીએ તો વડોદરા શહેરની આસપાસ આઇટી ટ્રેકિંગ વિના સંખ્યાબંધ ગેરકાયદેસર ગોડાઉનો આવેલા છે, જેમાં રિસાયકલિંગ માટે પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિક, કેમિકલના ખાલી કારબા, જ્વલનશીલ કચરો અને રદ્દી પૂંઠા સહિતનો તોતિંગ સ્ક્રેપ કોઈપણ સુરક્ષા માળખા વિના ભેગો કરવામાં આવતો હોય છે. બજારના આંકડા મુજબ આમાંથી આંગળીના વેઢે ગણાય તેવા કેટલાક કાનૂની ગોડાઉનોમાં જ પ્રશિક્ષિત ફાયર સેફ્ટી અને વોટર સ્પ્રિંકલરની ઓટોમેટિક સવલત કરવામાં આવી છે. આનાથી વિપરીત સેંકડો નાના-મોટા ગોડાઉનોમાં પ્રાથમિક અગ્નિશામક સાધનોની પણ કોઈ વ્યવસ્થા નહિ હોવાના કારણે ત્યાં રાત-દિવસ મજૂરી કરતા શ્રમિકો અને આસપાસ રહેતા સામાન્ય નાગરિકોના જીવ સામે કાયમી ધોરણે મોટું જોખમ સર્જાયું છે.

ગોડાઉનની આ ભીષણ દુર્ઘટનાની સાથોસાથ વડોદરાના પશ્ચિમ વિસ્તાર ગણાતા પોશ ગોત્રી વિસ્તારમાં પણ ગઈરાત્રે આગનો એક બીજો સનસનાટીભર્યો બનાવ લાઈવ પ્રકાશમાં આવ્યો હતો. ગોત્રીની હરિનગર સોસાયટીમાં આવેલા એક આલીશાન રહેણાંક મકાનમાં ગઈરાત્રે અચાનક લાગેલી આ ભીષણ આગને કાબૂમાં લેતાં સ્થાનિક ફાયર બ્રિગેડના સ્ટાફને ભારે શારીરિક જહેમત ઉઠાવવી પડી હતી. પ્રશાસનની પ્રાથમિક તપાસ અને ટેકનિકલ સોર્સ અનુસાર, ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીમાં સતત ચાલુ રહેતા એર કંડિશનર એટલે કે એસી (AC) ના કમ્પ્રેસરમાં તોતિંગ ઓવરલોડ થવાના કારણે ઓચિંતું શોર્ટસર્કિટ થયું હોવાનું પ્રાથમિક તબક્કે મનાય છે, જેના સ્પાર્કના કારણે ઘરમાં રહેલો ગેસ સિલિન્ડર બ્લાસ્ટ થતા બચી ગયો હતો.

આ આકસ્મિક શોર્ટસર્કિટની ગંભીર અસરોના લીધે મકાનમાં રહેલી કિંમતી ઘરવખરી, સોફા સેટ, ઇલેક્ટ્રોનિક ગેજેટ્સ અને મોંઘા દસ્તાવેજોનો મોટો જથ્થો બળીને સરેઆમ ખાક થઈ ગયો હતો. જો કે, મેનેજમેન્ટ અને ફાયર જવાનોની સમયસૂચકતાના કારણે કટોકટીના સમયે મકાનમાં હાજર તમામ સભ્યોને સમયસર સેફ પેસેજ દ્વારા બહાર કાઢી લેવાયા હોવાથી આ સમગ્ર બનાવમાં સદનસીબે કોઈ જાનહાનિ કે ગંભીર ઈજા થઈ નથી. મ્યુનિસિપલ કમિશનર કચેરીના આદેશથી જીઈબી (GEB) અને કલેક્ટર કચેરીના વાણિજ્ય વિભાગે વાઘોડિયા એસ્ટેટના જે ગોડાઉનમાં આગ લાગી હતી તેનો પ્રોપર્ટી ડેટાબેઝ ઓનલાઇન ક્રોસ-ચેક કરીને તે ગોડાઉનની કાનૂની લાયસન્સ પ્રોફાઇલ સીઝ કરવા અને માલિક સામે એક્ટ હેઠળ કડક એફઆઈઆર (FIR) નોંધવાની તજવીજ લાઈવ હાથ ધરી છે.

ઔદ્યોગિક ગોડાઉનોમાં ફાયર સેફ્ટી અંગે નવી માર્ગદર્શિકા

મહાનગરોમાં સ્ક્રેપ અને કેમિકલ ગોડાઉનોમાં વારંવાર થતા અકસ્માતોને રોકવા અને જનજીવન સુરક્ષિત રાખવા માટે આપત્તિ વ્યવસ્થાપન બોર્ડ અને ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા એક નવી સત્તાવાર ગાઇડલાઇન જાહેર કરવામાં આવી છે. આ નવા વહીવટી નિયમ મુજબ વડોદરા અને જીઆઇડીસી (GIDC) ના તમામ વાણિજ્યિક એસ્ટેટમાં પ્લાસ્ટિક કે પૂંઠાનો સંગ્રહ કરતા ગોડાઉનો માટે ઓટોમેટિક ફાયર સ્પ્રિંકલર સિસ્ટમ અને તોતિંગ અંડરગ્રાઉન્ડ વોટર ટેન્ક લાઈવ કંટ્રોલ રૂમ સાથે લિંક રાખવી 100% ફરજિયાત રહેશે. પ્રશાસને આદેશ આપ્યો છે કે રહેણાંક સોસાયટીઓની 500 મીટરની ત્રિજ્યામાં ચાલતા સ્ક્રેપ ડેપોને ઇન્ડસ્ટ્રિયલ એક્ટ હેઠળ તાત્કાલિક નોટિસ આપી સીઝ કરવા અને આગામી ચોમાસા પૂર્વે તમામ શંકાસ્પદ કમર્શિયલ બિલ્ડિંગોનું સાયન્ટિફિક ફાયર ઓડિટ કરીને તેનો લાઈવ રિપોર્ટ કલેક્ટર કચેરીને સબમિટ કરવો જેથી ભવિષ્યની મોટી દુર્ઘટનાઓ અટકાવી શકાય.