સિટી ન્યૂઝ @ ગાંધીનગર

રાજ્યના વાહન વ્યવહાર મંત્રાલય, ગુજરાત કમિશનર ઓફ ટ્રાન્સપોર્ટ કચેરીના સત્તાવાર સોર્સ અને ગાંધીનગર સેન્ટ્રલ ડેટાબેઝ કંટ્રોલ રૂમમાંથી દેશના વાહન વ્યવહાર તંત્રમાં મોટો ડિજિટલ બદલાવ લાવતા એક અત્યંત ચોંકાવનારા, નીતિવિષયક અને સનસનાટીભર્યા સમાચાર સામે આવ્યા છે. ટુ વ્હીલર કે ફોર વ્હીલરના પાકા ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ મેળવવા માટે અત્યાર સુધી આરટીઓ (RTO) કચેરીઓમાં અધિકારીઓ દ્વારા મેન્યુઅલ ટેસ્ટ લેવામાં આવતા હતા, પરંતુ હવે ભ્રષ્ટાચાર અને લાગવગશાહીને 100% ટકા નાબૂદ કરવા માટે ગુજરાત પ્રશાસન દ્વારા દેશમાં સૌપ્રથમ વખત આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત ઓટોમેટેડ ટેસ્ટ ટ્રેક લાઈવ ઓપરેટ કરી દેવાયા છે. સત્તાવાર ડેટાબેઝ રિપોર્ટ અનુસાર, રાજ્યના 15 પંદર જિલ્લાઓમાં આ અદભુત કમ્પ્યુટર સિસ્ટમ કાર્યરત થઈ ચૂકી છે.

આ હાઇપ્રોફાઇલ ડિજિટલ ઓપરેશનના સત્તાવાર લોજિસ્ટિક્સ અને ટ્રેક નિયમો પર નજર કરીએ તો, નવી વ્યવસ્થા હેઠળ ફોર વ્હીલરના પ્રત્યેક અરજદારે કઠિન ગણાતા ચાર જુદા-જુદા તબક્કામાંથી વાહન પસાર કરવાનું રહેશે. આ તોતિંગ કસોટી પૂર્ણ કરવા માટે ચાલકને કલમો હેઠળ કુલ 8 આઠ મિનિટ અને 10 દસ સેકન્ડનો મર્યાદિત સમય પ્રોટોકોલ મુજબ મળશે. જો ડ્રાઇવિંગ દરમિયાન વાહનચાલક દ્વારા ટ્રેકની લાઇન કટિંગ કે સેન્સર ભંગની સહેજ પણ પર્સનલ ભૂલ થશે, તો ટ્રેક પર લાગેલા સેન્ટ્રલ મશીનો અને સાયબર કેમેરા અરજદારને ટેસ્ટમાંથી તાત્કાલિક ડિસક્વોલિફાય કરી બહાર ફેંકી દેશે. આ કડક ઓડિટ પ્રક્રિયાના લીધે લાયક ચાલકો જ રસ્તા પર વાહન ચલાવી શકશે.

પરિવહન વિભાગના આંકડાકીય ઓડિટ રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે, અરવલ્લી જિલ્લાના મોડાસા ખાતે પ્રાયોગિક ધોરણે પ્રથમ સફળ AI ટ્રેક તૈયાર કરાયા બાદ હાલ રાજ્યમાં કુલ 15 પંદર ટ્રેક ધમધમી રહ્યા છે. પ્રશાસને આગામી 2 બે મહિનામાં વધુ 20 વીસ સ્થળો લાઈવ કરવાનું આયોજન કર્યું છે અને આગામી 6 છ મહિનાની અંદર રાજ્યની તમામ 42 બેતાલીસ RTO કચેરીઓને આ એઆઈ ટેક્નોલોજીથી સક્ષમ કરી દેવાશે. પાકા લાઈસન્સ માટે અરજદારો લર્નિંગ લાઈસન્સ મળ્યાના 1 એક મહિના બાદ ડિજિટલ પોર્ટેલ પરથી ઓનલાઈન અથવા ઓફલાઈન એપોઈન્ટમેન્ટ મેળવી કાનૂની ટેસ્ટ આપી શકશે.

વાહન વ્યવહાર રાજ્યમંત્રી પ્રવીણ માળીએ મીડિયા કંટ્રોલ રૂમ સમક્ષ સત્તાવાર પ્રોફાઇલ નિવેદન આપતાં જણાવ્યું છે કે, ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ દરમિયાન અરજદારો તરફથી આવતી લાગવગ અને તોતિંગ નાણાકીય ભ્રષ્ટાચારની ફરિયાદો અટકાવવા સરકારે આ ફેસલેસ અને પારદર્શક સિસ્ટમ મંજૂર કરી છે. આ હાઇટેક પ્રોજેક્ટમાં પ્રશાસન દ્વારા અદભુત 'ફેસ રિકગ્નિશન ટેક્નોલોજી' (Face Recognition Technology) નો ઉપયોગ કરાયો છે, જે ટ્રેક પર આવતા જ અરજદારના ચહેરાનું ઓનલાઇન વેરિફિકેશન કરશે કે જેણે ફોર્મ ભર્યું છે તે જ વ્યક્તિ ટેસ્ટ આપી રહી છે કે અન્ય કોઈ. ટેસ્ટ પૂર્ણ થતાં જ કોઈ માનવીય હસ્તક્ષેપ વગર કોમ્પ્યુટર દ્વારા ઓટોમેટિક રિઝલ્ટ લાઈવ જનરેટ કરી દેવાશે, જેથી એજન્ટરાજનો સરેઆમ ખાતમો થશે.

બીજી તરફ, આ ઐતિહાસિક વાહન વ્યવહાર સુધારાના પગલે રાજકોટ જિલ્લા કલેક્ટર કચેરી અને સાયબર સેલના આઇટી સેલ દ્વારા આરટીઓ એપોઇન્ટમેન્ટના નામે ઓનલાઇન છેતરપિંડી આચરતા નકલી વ્યાપારી લિંક્સ પર સખત મોનિટરિંગ શરૂ કરાયું છે. પ્રશાસને આદેશ આપ્યો છે કે સક્ષમ વહીવટી મંજૂરી વિના લાઈસન્સ ફોર્મ, ટ્રેક સ્લોટના ખોટા આંકડા કે કોઈ પણ ભ્રામક પ્રક્રિયા સોશિયલ મીડિયા પર કે આભાસી પ્લેટફોર્મ પર સપ્લાય કરવી નહીં. જો કોઈ એજન્ટ કે સાયબર ગુનેગાર કાયદાની કલમોનું ઉલ્લંઘન કરી નિર્દોષ યુવાનો પાસેથી નાણાં પડાવવાનો પ્રયાસ કરશે, તો આઇટી એક્ટ હેઠળ કડક એફઆઈઆર (FIR) નોંધી તોતિંગ આર્થિક દંડ સાથે વ્યાપારી લાઇસન્સ તાત્કાલિક અસરથી સીઝ કરવામાં આવશે.

રાષ્ટ્રીય પરિવહન સુધારણા અને ડિજિટલ ફેસલેસ લાયસન્સ વહીવટી માર્ગદર્શિકા

દેશમાં માર્ગ સુરક્ષા અને વાહન વ્યવહાર સેવાઓમાં પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરવા, આરટીઓ કચેરીઓના નાણાકીય તેમજ તકનીકી ઓડિટમાં શુદ્ધતા લાવવા તેમજ સરકારી ડિજિટલ ડેટાબેઝના સક્ષમ સંચાનનની સુરક્ષા જાળવવા માટે માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય તેમજ રાષ્ટ્રીય પરિવહન ઓથોરિટી દ્વારા એક નવી સત્તાવાર ગાઇડલાઇન જાહેર કરવામાં આવી છે. આ નવા વહીવટી નિયમ મુજબ પ્રત્યેક પ્રાદેશિક વાહન વ્યવહાર કચેરી (RTO), કમ્પ્યુટર લાઇસન્સ વ્યાપારી એજન્સી લોજિસ્ટિક્સ અને સક્ષમ કમિશનર કચેરી સંસ્થાએ પોતાના દૈનિક પાસ-ફેલ અરજદારોના આંકડા, એઆઈ ટ્રેક પરફોર્મન્સ અને સેન્ટ્રલ ડેટાબેઝનો સંપૂર્ણ રિપોર્ટ દર અઠવાડિયે ઓનલાઇન કંટ્રોલ રૂમ સમક્ષ સબમિટ કરવો કાનૂની એક્ટ હેઠળ ફરજિયાત રહેશે જેથી ભ્રષ્ટાચાર અટકે. પ્રશાસને આદેશ આપ્યો છે કે સક્ષમ વહીવટી મંજૂરી વિના મોટર વ્હીકલ કલમોનું ઉલ્લંઘન કરી નકલી લાઇસન્સ અથવા અફવાઓ ફેલાવનારા વ્યાપારી એકમો સામે મોટર વાહન અધિનિયમ હેઠળ કડક એફઆઈઆર (FIR) નોંધી તોતિંગ આર્થિક દંડ સાથે તમામ લાઇસન્સ તાત્કાલિક અસરથી સીઝ કરવામાં આવશે.

RTO કચેરીમાં અધિકારી કે એજન્ટની લાગવગ નહીં ચાલે

AI ટેકનોલોજી કેવી રીતે કામ કરશે?

• ફેસ રિકગ્નિશન: ટ્રેક પર ટેસ્ટ આપવા જનાર વ્યક્તિ એ જ છે જેણે ફોર્મ ભર્યું છે કે નહીં, તેની ચકાસણી સિસ્ટમ ચહેરો સ્કેન કરીને કરશે. આમાં કોઈ અધિકારીની જરૂર નહીં પડે.

• ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન એપોઈન્ટમેન્ટ: લર્નિંગ લાયસન્સ મળ્યાના ૧ મહિના બાદ વાહનચાલક પાકા લાયસન્સ માટે ઓનલાઈન અથવા ઓફલાઈન એપોઈન્ટમેન્ટ બુક કરાવી શકશે.

• માનવીય હસ્તક્ષેપ વગર પરિણામ: અરજદાર જેવો ટેસ્ટ પૂરો કરીને બહાર આવશે, તે સાથે જ કોમ્પ્યુટર દ્વારા ઓટોમેટેડ રિઝલ્ટ જનરેટ થઈ જશે.