સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી

ભારતનાં રમત જગતમાં દાયકાઓથી માત્ર ક્રિકેટનું જ એકછત્ર રાજ રહ્યું છે, અને દેશના કરોડો દર્શકોનું ધ્યાન હંમેશાં બેટ તથા બોલની આસપાસ જ ફરતું જોવા મળે છે. સામાન્ય નાગરિકોથી લઈને મોટા પ્રાયોજકો સુધીના તમામ લોકો ક્રિકેટ સિવાયની અન્ય રમતો પ્રત્યે હંમેશાં ઉદાસીન રહ્યા હોવાનું સ્પષ્ટપણે ફલિત થાય છે. આ પ્રકારે માત્ર એક જ રમત પાછળ પાગલપન દર્શાવવું એ દેશની યુવા પ્રતિભાઓ સાથે એક પ્રકારનો અન્યાય સમાન કહી શકાય છે, કારણ કે અન્ય રમતોના ખેલાડીઓ પોતાની મૂળભૂત જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે પણ સંઘર્ષ કરતા નજરે પડે છે. વિદેશી દેશોમાં જ્યારે વિવિધ પ્રકારની રમતોને સરખો ન્યાય અને પ્રોત્સાહન મળે છે, ત્યારે આપણો દેશ માત્ર ક્રિકેટના રોમાંચમાં જ અંધ બનીને રહી ગયો હોય તેવી છાપ ઊભી થાય છે. આ માનસિકતાના કારણે ભારત પોતાની ખેલકૂદ ક્ષમતાનો પૂરેપૂરો ઉપયોગ કરવામાં અત્યાર સુધી નિષ્ફળ સાબિત થતો આવ્યો છે.

છેલ્લાં કેટલાક વર્ષોમાં જોકે આ પરિસ્થિતિમાં ધીમો પરંતુ નોંધપાત્ર બદલાવ આવતો જોવા મળી રહ્યો છે, જેમાં એશિયન ગેમ્સ અને કોમનવેલ્થ ગેમ્સ જેવા વૈશ્વિક મંચો પર ભારતીય એથલીટોએ અદ્ભુત તથા શાનદાર પ્રદર્શન કર્યું છે. આ ખેલાડીઓએ કોઈપણ પ્રકારની આધુનિક સગવડો કે મોટા બજેટના અભાવ છતાં મેડલ જીતીને સાબિત કરી દીધું છે કે જો યોગ્ય તક મળે તો તેઓ વૈશ્વિક સ્તરે દેશનું નામ રોશન કરી શકે છે. સરકાર અને વિવિધ રમત સંસ્થાઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા કેટલાક પ્રાથમિક પ્રયાસોના પરિણામે હવે યુવાનોમાં અન્ય રમતો પ્રત્યેનો ઉત્સાહ અને રસ બેફામ રીતે વધી રહ્યો છે. આ પ્રકારની સકારાત્મક હિલચાલ દર્શાવે છે કે ભારતીય રમત બજાર હવે માત્ર ક્રિકેટ પૂરતું સીમિત રહેવા માંગતું નથી, પરંતુ એક વ્યાપક ફેરફાર તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. આમ છતાં, હજુ પણ પાયાની સગવડો અને આર્થિક સહાયના મામલે ઘણું બધું કરવાનું બાકી છે, જેને નકારી શકાય તેમ નથી.

આવી બદલાતી પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને હવે દેશનું રમત બજાર અને ખાનગી રોકાણકારો ક્રિકેટથી આગળ વધીને અન્ય રમતોમાં મોટાપાયે રોકાણ કરવાની આયોજનબદ્ધ યોજનાઓ બનાવી રહ્યા છે. અગાઉ જે રોકાણકારો માત્ર ક્રિકેટ લીગ અને ટૂર્નામેન્ટ્સ પાછળ જ પાણીની જેમ નાણાં વેરતા હતા, તેઓ હવે અન્ય રમત ક્ષેત્રોમાં પણ સોનાની ખાણ શોધી રહ્યા હોય તેમ દોડી રહ્યા છે. રિપોર્ટ અનુસાર, ખાનગી રોકાણકારો હાલમાં રમત જગતમાં નવા અવસરો અને નફાકારક તકો ખૂબ જ ઝીણવટપૂર્વક શોધી રહ્યાં છે, જેથી લાંબા ગાળે આર્થિક વળતર મેળવી શકાય. આ રોકાણકારોનો મુખ્ય ભાર એવા મજબૂત રમત માળખાના નિર્માણ પર રહેલો છે, જે લાંબા સમય સુધી ટકાઉ અને પ્રભાવશાળી સાબિત થઈ શકે. આ પ્રકારનું વ્યાપારીકરણ જો યોગ્ય દિશામાં આગળ વધશે તો દેશની અસંખ્ય રમતોને પુનર્જીવિત કરવામાં મોટી સફળતા મળી શકશે.

વર્તમાન સમયમાં ઘણી મોટી રમત કંપનીઓએ પણ અન્ય રમતોમાં રોકાણ કરવાની અસીમ સંભાવનાઓ પર ગંભીરતાથી ધ્યાન આપવાનું શરૂ કરી દીધું છે, જે એક આવકારદાયક પગલું છે. તેમાં ખાસ કરીને મહિલાઓની રમતો અને વિવિધ ઉભરતી લીગ્સ સામેલ છે, જેણે તાજેતરના સમયમાં દર્શકોનું અપાર ધ્યાન ખેંચવામાં મોટી સફળતા મેળવી છે. મહિલા એથલીટોએ પણ પોતાની કાબેલિયત સાબિત કરીને બતાવી દીધું છે કે જો તેમને પુરુષો જેટલી જ તકો અને સુવિધાઓ મળે, તો તેઓ પણ અદ્ભુત પ્રદર્શન કરી શકે છે. આવી ઉભરતી લીગ્સ અને મહિલા સ્પર્ધાઓમાં હવે મોટા કોર્પોરેટ ઘરાનાઓ સ્પોન્સરશિપ અને માલિકી હક્કો મેળવવા માટે હોડમાં ઉતર્યા છે. આ વલણ સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે ભવિષ્યમાં ભારતનું રમત ક્ષેત્ર માત્ર એક જ રમત પર નિર્ભર નહીં રહે, પરંતુ તેમાં વૈવિધ્યીકરણનો નવો સૂર જોવા મળશે.

આ તમામ બદલાવો છતાં, ભારતને હજુ રમત ક્ષેત્રમાં એક વૈશ્વિક મહાસત્તા બનાવવા માટે લાંબી મંઝિલ કાપવાની બાકી છે અને માત્ર જાહેરાતોથી કામ નહીં ચાલે. વાસ્તવિક જમીની હકીકત એ છે કે ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં હજુ પણ હજારો પ્રતિભાશાળી ખેલાડીઓ સાધનો અને આર્થિક અભાવના કારણે રમતથી વંચિત રહી જાય છે. રોકાણકારો અને સરકારે માત્ર શહેરી વિસ્તારો કે મોટી લીગ્સ પૂરતું સીમિત ન રહેતા, પાયાના સ્તરેથી રમત સંસાધનો વિકસાવવા માટે નક્કર પગલાં ભરવા પડશે. જો આ રોકાણ માત્ર નફાખોરી પૂરતું મર્યાદિત રહેશે તો લાંબા ગાળે તેનો વાસ્તવિક ફાયદો સામાન્ય પ્રતિભાશાળી ખેલાડીઓને નહીં મળી શકે. અંતમાં, આ નવો બદલાવ દેશના રમત બજાર માટે એક સુવર્ણ તક સાબિત થઈ શકે છે, જો તેને સાચી નિષ્ઠા અને પારદર્શક આયોજન સાથે આગળ વધારવામાં આવે.

નવી રમતોમાં રોકાણનું ભવિષ્ય અને પડકારો

ભારતીય રમત બજારમાં ક્રિકેટ સિવાયની અન્ય રમતો માટે રોકાણના દરવાજા ખુલી રહ્યા છે તે અત્યંત રાહતની વાત છે કારણ કે તેનાથી દેશના અસંખ્ય યુવા ખેલાડીઓને આગળ વધવાની સુવર્ણ તકો મળશે અને તેમની પ્રતિભાને ન્યાય મળશે. ખાનગી રોકાણકારો અને મોટી કંપનીઓ દ્વારા મહિલા રમતો તથા ઉભરતી લીગ્સમાં રસ દાખવવાથી રમતનું માળખું મજબૂત બનશે તેમજ રોજગારીની નવી તકો પણ ઊભી થશે. આમ છતાં, આ પ્રક્રિયામાં માત્ર વ્યાપારી નફો જોવાની માનસિકતા બદલવી પડશે અને પાયાની સગવડો ગામડાઓ સુધી પહોંચાડવી અનિવાર્ય બનશે જેથી સાચા અર્થમાં રમત ક્રાંતિ આવી શકે.