સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી

ભારતની યુનેસ્કો (UNESCO) વર્લ્ડ હેરિટેજ ટેન્ટેટિવ લિસ્ટમાં પાંચ નવી ઐતિહાસિક સાઇટ્સનો ઉમેરો કરવામાં આવ્યો છે, જે દેશના સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક વારસા માટે એક ગૌરવપૂર્ણ ક્ષણ છે. આ નવી સાઇટ્સમાં મધ્ય પ્રદેશની ચાર મુખ્ય જગ્યાઓ – ઉદયગિરિ ગુફાઓ, બાઘ ગુફા ચિત્રકળા, ચંબલ ખીણના મંદિર સમૂહ અને ગિન્નૌરગઢ કિલ્લાનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે પાંચમી એન્ટ્રી ભારત અને દક્ષિણ આફ્રિકા સાથે જોડાયેલી ‘સત્યાગ્રહની સાઇટ્સ’ છે.

કેન્દ્રીય સંસ્કૃતિ મંત્રાલયના પીઆઈબી (PIB) દ્વારા સોશિયલ મીડિયા પર આ સિદ્ધિને દેશના વારસા માટે એક મોટો પડાવ ગણાવવામાં આવ્યો છે. આ પાંચ નવી સાઇટ્સના ઉમેરા સાથે જ યુનેસ્કોની ટેન્ટેટિવ યાદીમાં ભારતની કુલ સાઇટ્સની સંખ્યા વધીને 78 થઈ ગઈ છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારતીય ઇતિહાસ અને સ્થાપત્યનું મહત્વ વધારે છે.

કોઈપણ સ્થળને સીધો વર્લ્ડ હેરિટેજ દરજ્જો મળતો નથી, પરંતુ નિયમ મુજબ પહેલા તેને યુનેસ્કોની ટેન્ટેટિવ લિસ્ટમાં સામેલ કરવી પડે છે અને ત્યારબાદ જ તેને અંતિમ દરજ્જો આપવા માટે વિચારણા કરવામાં આવે છે. મધ્ય પ્રદેશની સાઇટ્સમાં ચોથી અને પાંચમી સદીના ગુપ્ત કાળની ઉદયગિરિ ગુફાઓ, વિંધ્ય પર્વત પર આવેલી 9 બૌદ્ધ બાઘ ગુફાઓ, પ્રાચીન ગોંડ શાસકોની રાજધાની ગિન્નૌરગઢ અને આઠમીથી અગિયારમી સદીના ચંબલ ખીણના મંદિરો સામેલ છે.

પાંચમું સ્થળ ‘સત્યાગ્રહની સાઇટ્સ’ એ ભારત અને દક્ષિણ આફ્રિકાની સંયુક્ત શ્રેણીબદ્ધ આંતરરાષ્ટ્રીય સંપત્તિ છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દક્ષિણ આફ્રિકાથી લઈને ભારતમાં મહાત્મા ગાંધીના સત્યાગ્રહના વિચારના વિકાસ અને તેના સંસ્થાકીય સ્વરૂપને વિશ્વ સમક્ષ પ્રદર્શિત કરવાનો છે. આ તમામ સ્થળો ભારતની ઐતિહાસિક અને સ્વતંત્રતા સંગ્રામની વિરાસતને ઉજાગર કરે છે.

ટેન્ટેટિવ લિસ્ટ એટલે સંભવિત અથવા પ્રસ્તાવિત વારસાસ્થળોની યાદી, જેમાં દેશો એવા સ્થળોને સામેલ કરે છે જેને તેઓ ભવિષ્યમાં યુનેસ્કોની મુખ્ય વર્લ્ડ હેરિટેજ યાદીમાં નામાંકિત કરવા માંગતા હોય. આ પ્રક્રિયા દેશના પર્યટન ક્ષેત્ર અને ઐતિહાસિક સ્મારકોના સંરક્ષણ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

ઐતિહાસિક વારસો અને સાંસ્કૃતિક સંરક્ષણ

દેશની પ્રાચીન સ્થાપત્યકલા અને ઐતિહાસિક ધરોહર આપણી સાંસ્કૃતિક ઓળખનો આધાર છે. આવા મહત્વપૂર્ણ સ્થળોને વૈશ્વિક મંચ પર સ્થાન મળવાથી ઇતિહાસનું જતન થાય છે અને નવી પેઢીમાં પોતાના દેશના ગૌરવપૂર્ણ વારસા પ્રત્યે આદરની ભાવના વધુ દઢ બને છે.