સિટી ન્યુઝ @  નવી દિલ્હી

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભયાનક સૈન્ય સંઘર્ષની વચ્ચે વૈશ્વિક તેલ અને ગેસ બજારને હચમચાવી દેતા એક અત્યંત ચિંતાજનક અને આક્રમક સમાચાર સત્તાવાર રીતે સામે આવ્યા છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ બાદ વૈશ્વિક પ્રતિબંધોની વચ્ચે અમેરિકાએ ભારત સહિતના દેશોને રશિયન ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી પર જે અસ્થાયી આંતરરાષ્ટ્રીય છૂટછાટ આપી હતી, તેને વોશિંગ્ટન ટૂંક સમયમાં જ વહેલી તકે સરેઆમ નાબૂદ કરવા જઈ રહ્યું છે. અમેરિકન વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ તાજેતરમાં જ કોંગ્રેસની હાઈપ્રોફાઈલ સુનાવણી દરમિયાન આ અંગેના કડક અને સ્પષ્ટ સંકેતો આપ્યા છે. ભારત આ અમેરિકન રાહતનો વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી મોટો લાભાર્થી દેશ રહ્યો છે, પરંતુ હવે આ કાનૂની વૂટ ખતમ થવાથી ભારત માટે ક્રૂડ ઓઇલની આયાત અને મોંઘવારીનું સંકટ ફરી એકવાર પ્રચંડ સ્તરે વધી શકે છે.

અમેરિકન વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ સેનેટની વિદેશ નીતિ સમિતિ સમક્ષ સત્તાવાર ડિફેન્સ સુનાવણીમાં સ્પષ્ટતા કરી હતી કે, રશિયન તેલ ખરીદી પર આપવામાં આવેલી વર્તમાન ઇમરજન્સી છૂટ માત્ર એક મર્યાદિત સમય માટેની વ્યવસ્થા હતી. અગાઉ 28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા-ઈઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે ફાટી નીકળેલા ભયાનક યુદ્ધના કારણે વૈશ્વિક વેપારની જીવાદોરી સમાન 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' (Strait of Hormuz) જળમાર્ગની નાકેબંધી થઈ ગઈ હતી. ખાડી દેશોનો આ સપ્લાય રૂટ બ્લોક થતાં વૈશ્વિક ઓઇલ સપ્લાય સરેઆમ ખોરવાયો હતો અને ક્રૂડની કિંમતો આસમાને પહોંચી હતી, જેને નિયંત્રણમાં લેવા અમેરિકાએ માર્ચ મહિનામાં આ અસ્થાયી રાહત આપી હતી. આ રાહતને અત્યાર સુધીમાં 2 વખત લંબાવવામાં આવી છે અને હવે તેની આખરી સમયસીમા ચાલુ જૂન મહિનાની 17 જૂને સત્તાવાર રીતે સમાપ્ત થઈ રહી છે.

આ અસ્થાયી રાહત સમાપ્ત થતાં જ ભારતે અમેરિકા સાથે કરેલા દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર મુજબ રશિયા પાસેથી સસ્તું ઓઇલ ખરીદવાનું તાત્કાલિક રોકવું પડી શકે છે. અગાઉ પણ, અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા લાદવામાં આવેલા 25 % ના વધારાના આકરા ટેરિફ બોમ્બ બાદ ભારતે રશિયન તેલની આયાત બંધ કરવાનો મોટો નિર્ણય કર્યો હતો. હવે અમેરિકા ઈચ્છે છે કે ભારત પોતાની ઓઇલની જરૂરિયાતો માટે વેનેઝુએલા તરફ આગળ વધે. વેનેઝુએલામાં અમેરિકન સૈન્ય દરોડા અને રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોની સત્તાવાર ધરપકડ બાદ અમેરિકા ત્યાં પોતાની પ puppets સરકાર દ્વારા તેલ સપ્લાય વધારવા પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યું છે, જેના ભાગરૂપે વચગાળાના પ્રમુખ ડેલ્સી રોડ્રિગેઝ આ જ અઠવાડિયે અમેરિકાની મુલાકાતે જવાના છે. જો 17 જૂન પછી અમેરિકન ટ્રેઝરી વિભાગે આ છૂટછાટ આગળ ન વધારી, તો ભારતીય સરકારી રિફાઇનરીઓએ ઊર્જા સુરક્ષા માટે નવા વ્યૂહાત્મક રસ્તાઓ શોધવા જ પડશે.

સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ બ્લોક થતાં વિશ્વનો 20 % અને દક્ષિણ એશિયાનો 40 % સપ્લાય અટક્યો

અમેરિકાના દબાણ હેઠળ રશિયન ઓઇલ બંધ કરાશે તો ભારતીય બજારમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના આંકડા રેકોર્ડબ્રેક સ્તરે વધી શકે છે. કેન્દ્રીય વાણિજ્ય મંત્રાલય 17 જૂન ની અંતિમ ડેડલાઇન પૂર્વે દેશના હિતમાં અમેરિકન વહીવટી તંત્ર સાથે ડિજિટલ મંત્રણા કરે તેવી શક્યતા છે. પશ્ચિમ એશિયાના યુદ્ધના કારણે ઓઇલ માર્કેટમાં સર્જાયેલી અસ્થિરતાને ડામવા માટે ભારત હવે આફ્રિકન દેશો સાથે પણ નવા કરારો કરવા સજ્જ છે.