સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી 

જાપાનની પ્રખ્યાત ફાર્માસ્યુટિકલ કંપની ટેકેડા દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી ડેન્ગ્યુની રસી 'ક્યુડેન્ગા' આગામી વર્ષ ૨૦૨૭ના પ્રથમ છ મહિનામાં ભારતના ખાનગી બજારમાં ઉપલબ્ધ થવાની પ્રબળ સંભાવના છે.

દેશ અને દુનિયાભરમાં ડેન્ગ્યુના કેસોમાં સતત થઈ રહેલા મોટા વધારા અને તેના કારણે ઊભી થતી ગંભીર આરોગ્ય સમસ્યાઓને ધ્યાનમાં રાખીને આ રસી ભારતીય બજાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.

સેન્ટ્રલ ડ્રગ્સ સ્ટાન્ડર્ડ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઇઝેશન (CDSCO) દ્વારા ગત જુલાઈ મહિનામાં જ ૪ થી ૬૦ વર્ષની વયના લોકો માટે આ રસીને મંજૂરી આપવામાં આવી ચૂકી છે, જેનું લોન્ચિંગ ટેકેડા કંપની દ્વારા ડો. રેડ્ડીઝ લેબોરેટરીઝના સહયોગથી કરવામાં આવશે.

જોકે, આ રસીના આગમન વચ્ચે તબીબો અને આરોગ્ય નિષ્ણાતો દ્વારા સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપવામાં આવી છે અને રસીની લાંબા ગાળાની સુરક્ષા તેમજ તેની અસરો પર ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ કરવાનો આગ્રહ રાખવામાં આવ્યો છે.

ડેન્ગ્યુ જેવી ગંભીર બીમારી સામે રક્ષણ મેળવવા માટે આ રસી એક નવું માધ્યમ બનશે, પરંતુ તેની વ્યાપક અસરકારકતા ચકાસવા માટે તબીબી જગતમાં સઘન નિરીક્ષણ પણ એટલું જ અનિવાર્ય છે.

આરોગ્ય ક્ષેત્રે રસીકરણ અને આધુનિક તબીબી સંશોધનો

આધુનિક યુગમાં જીવલેણ રોગો અને વાયરસ સામે લડવા માટે રસીકરણ એ માનવજાતનું સૌથી મોટું સુરક્ષા કવચ રહ્યું છે. જ્યારે પણ ડેન્ગ્યુ કે અન્ય રોગોના નિયંત્રણ માટે કોઈ નવી રસી બજારમાં પ્રવેશે છે, ત્યારે વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ, પારદર્શિતા અને તબીબી માર્ગદર્શન એ સુનિશ્ચિત કરતા હોય છે કે જનસમુદાયનું સ્વાસ્થ્ય સુરક્ષિત રહે અને દરેક નાગરિકને ઉત્તમ આરોગ્ય સેવાઓનો લાભ મળી શકે.

1. વાયરસના અલગ-અલગ પ્રકારો અને રક્ષણની અનિશ્વિતતા 
 દેશના જાણીતા બાળરોગ નિષ્ણાત ડો. સંજીવ બગાઈએ વાયરસના સતત બદલાતા સ્વરૂપ અને તેના જુદા-જુદા પ્રકારો (સ્ટ્રેન્સ) ને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે જણાવ્યું છે કે ભારતમાં કઈ જગ્યાએ અને કયા સમયે કયા પ્રકારનો ડેન્ગ્યુ વાયરસ ફેલાશે તેની ચોક્કસ આગાહી કરવી મુશ્કેલ છે. આથી, આ રસી દેશના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં અને સમયની સાથે શરીરમાં કેટલી લાંબી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ટકાવી રાખશે તે બાબતે હજુ પૂરતી સ્પષ્ટતા નથી.

2. બીજી વખત ડેન્ગ્યુ થવાનું જોખમ
ડો. બગાઈની સૌથી મોટી ચિંતા એ.ડી.ઈ. (એન્ટિબોડી-ડિપેન્ડન્ટ એન્હાન્સમેન્ટ) નામના જોખમને લઈને છે. સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, જો કોઈ વ્યક્તિને અગાઉ એક વાર ડેન્ગ્યુ થઈ ચૂક્યો હોય, અને રસી લીધા પછી તેને ફરીથી બીજા કોઈ નવા પ્રકારનો ડેન્ગ્યુ થાય, તો શરીરના જૂના એન્ટિબોડીઝ વાયરસ સામે લડવાને બદલે અજાણતામાં વાયરસને શરીરમાં વધુ ફેલાવવામાં મદદ કરી દે છે.

પરિણામે, બીમારી વધુ ગંભીર બની શકે છે. જોકે, પારસ હેલ્થના ડો. સુમિત જૈનનું માનવું છે કે જૂની `ડેન્ગવેક્સિયા' રસીના ખરાબ અનુભવ પરથી જ આ નવી રસી માટે પણ સમાન જોખમ માની લેવું યોગ્ય નથી, કારણ કે ક્યુડેન્ગાની ટ્રાયલ અલગ રીતે થઈ છે અને તેને અગાઉ ચેપ લાગ્યો હતો કે નહીં તેના પુરાવા વગર મંજૂરી મળી છે.

3. સ્ક્રીનિંગ અને રસી સુધી પહોંચનો મુદ્દો
પેસિફિક વનહેલ્થ હોસ્પિટલના ડો. સતિશ કુમારના જણાવ્યા મુજબ, ભારતમાં મોટાભાગના ડેન્ગ્યુ કેસોનું યોગ્ય નિદાન જ થતું નથી, તેથી જૂના ચેપની તપાસ કરવા માટે મોટા પાયે સ્ક્રીનિંગ કરવું વ્યવહા નથી. ક્યુડેન્ગા માટે અગાઉના ચેપનું પ્રમાણપત્ર જરૂરી નથી તે એક રાહતની વાત છે. પરંતુ તેના લોન્ચિંગ સાથે લોકોમાં જાગૃતિ લાવવી, રસીની કિંમત સામાન્ય માણસ પરવડી શકે તેવી રાખવી અને તેના બંને ડોઝ સમયસર પૂરા થાય તે સુનિશ્ચિત કરવું મોટા પડકારો રહેશે.

4. રસીની મર્યાદાઓ અને સાવચેતીઓ
ક્યુડેન્ગા એ જીવંત પણ નબળા વાયરસથી બનેલી (લાઈવ એટેન્યુએટેડ) રસી હોવાથી તે સગર્ભા સ્ત્રીઓ, સ્તનપાન કરાવતી માતાઓ, ઓછી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતા દર્દીઓ કે ગંભીર બીમારીની સારવાર લઈ રહેલાં લોકોને આપી શકાય નહીં.

ડો. જૈને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ રસીને મચ્છર ભગાડવા કે અન્ય અટકાયતી પગલાંના વિકલ્પ તરીકે ન જોવી જોઈએ. પરંતુ, ડેન્ગ્યુ સામેની લડાઈમાં તેને અન્ય રક્ષણાત્મક ઉપાયોની સાથે એક વધારાના સાધન તરીકે વાપરવી જોઈએ જેથી લોકોના સ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ થઈ શકે.