સિટી ન્યુઝ @ પાટડી

કચ્છના નાના રણ અને ખાસ કરીને પાટડી-ખારાઘોઢાના વેરાન રણ વિસ્તારમાંથી વન્યજીવ પ્રેમીઓ માટે અત્યંત આનંદના સમાચાર સામે આવ્યા છે. લુપ્ત થઈ રહેલી રણલોંકડી (Desert Fox) ની સંખ્યામાં છેલ્લા એક જ વર્ષમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. વનવિભાગના અંદાજ મુજબ, અગાઉ જે રણલોંકડીની સંખ્યા માત્ર ૪૦ થી ૫૦ જેટલી હતી, તે હવે વધીને ૨૦૦ થી પણ વધુ થઈ ગઈ છે. રણમાં અનુકૂળ વાતાવરણ અને સંરક્ષણના પ્રયાસોને કારણે આ દુર્લભ પ્રાણીની વસ્તીમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.

ધ્રાંગધ્રા અભ્યારણ્ય વિભાગના ડિસ્ટ્રિક્ટ ફોરેસ્ટ ઓફિસર બી.એમ. પટેલના જણાવ્યા અનુસાર, રણના કુલ ૭૪ વિવિધ બેટો પૈકી 'પુમ્બ બેટ' પર રણલોંકડીના ૯ જેટલા જીવંત દર મળી આવ્યા છે. આ ઉપરાંત, સમગ્ર રણ વિસ્તારમાં અંદાજે ૬૦ જેટલા રણલોંકડીના બચ્ચાઓ પણ જોવા મળ્યા છે. આ સંખ્યામાં થયેલો વધારો સૂચવે છે કે રણની ઇકોસિસ્ટમ આ પ્રાણીઓ માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ રહી છે. રણલોંકડી સિવાય રણમાં દુર્લભ કાળિયારના ઝુંડ અને વરૂની હાજરી પણ સતત નોંધાઈ રહી છે.

રણલોંકડી એ કદમાં શિયાળ કરતા નાનું પરંતુ દોડવામાં અત્યંત પાવરધું પ્રાણી છે. તે સામાન્ય રીતે જોડીમાં રહેવાનું પસંદ કરે છે અને જમીનમાં દર બનાવીને વસવાટ કરે છે. આ પ્રાણીની વિશેષતા એ છે કે તેની પૂંછડી અત્યંત ગુચ્છાદાર અને વાળવાળી હોય છે. અંદાજે ૪ કિલો વજન અને ૮૦ સેમીની ઊંચાઈ ધરાવતી રણલોંકડીનું આયુષ્ય માત્ર ૬ વર્ષનું હોય છે. સાંજના સમયે રણના સન્નાટામાં આ રણલોંકડીનો તીખો અને તીણો અવાજ તેની ઉપસ્થિતિનો પુરાવો આપે છે.

નોંધનીય છે કે કચ્છના નાના રણમાં ઘુડખર, નીલગાય, વરૂ, નાવર, ઝરખ અને રણબિલાડી જેવા અનેક વન્યજીવો વસવાટ કરે છે. પરંતુ રણલોંકડી જેવી લુપ્ત થતી પ્રજાતિની સંખ્યામાં એક વર્ષમાં થયેલો આ બમણો વધારો પર્યાવરણની દૃષ્ટિએ મોટી સિદ્ધિ માનવામાં આવે છે. વનવિભાગ દ્વારા આ પ્રાણીઓના રક્ષણ માટે પેટ્રોલિંગ અને સર્વેની કામગીરી વધુ તેજ કરવામાં આવી છે, જેથી આ દુર્લભ જીવોનો વંશવેલો રણમાં સુરક્ષિત રીતે આગળ વધી શકે.