સિટી ન્યુઝ @ સુરત 

રોજનું 12 કલાક કામ કરવું પડે અને સમયસર પગાર પણ ન મળે, તેમજ સળંગ 30 દિવસ કામ કરી બીમારી કે થાકના કારણે રજા લઈએ તો પગાર કાપી લેવામાં આવે તેવી ક્રૂર પરિસ્થિતિ વચ્ચે સુરતમાંથી એક અત્યંત કરુણ ચિત્ર સામે આવ્યું છે. સાત-આઠ મહિના બાદ ગામડે જવાની રજા માંગવા પર કારખાનાના શેઠ દ્વારા પગાર રોકી લેવા અને ગેટની બહાર કાઢી મૂકવાના બનાવો વધ્યા છે. અઠવાડિયામાં માત્ર એક જ રજાની માંગ કરનાર 250 થી 300 લોકોને માલિકોએ નોકરી પરથી છૂટા કરી દીધા છે, અને મજૂરોને દબાવવામાં આવી રહ્યા હોવાથી લાચાર શ્રમિકો ભારે હૈયે પોતાના વતન ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર તરફ પલાયન કરી રહ્યા છે.

સુરત શહેર અને જિલ્લાના મળીને અંદાજે 10 લાખથી વધુ શ્રમિકો આ 'ગાંવ ચલો આંદોલન' માં જોડાયા છે, જેના કારણે આજે સુરત રેલવે સ્ટેશન પર શ્રમિકોની વિશાળ ભીડ અને લાંબી લાઈનો જોવા મળી હતી. દિવાળી અને છઠ્ઠપૂજા જેવા પર્વો પહેલાં જ શ્રમિકો વતન જવા માટે મજબૂર બન્યા છે, અને ટ્રેન પકડવા માટે લોકોમાં ભારે ભાગદોડ મચી ગઈ હતી. રેલવે પોલીસ દ્વારા લાઈન લગાવીને વ્યવસ્થા જાળવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે, પરંતુ શ્રમિકોની વેદના સામે વહીવટી તંત્રના પ્રયાસો ઓછા પડી રહ્યા છે.

વતન અયોધ્યા પરત ફરી રહેલા શ્રમિક પ્રેમચંદ્રાએ પોતાની લાચારી વર્ણવતા જણાવ્યું હતું કે પ્રશાસન તરફથી માત્ર દિલાસો આપવામાં આવે છે પરંતુ પાછળથી કોઈ વાત સાંભળતું નથી. અઠવાડિયામાં રવિવારની એક છુટ્ટી માંગવા છતાં માલિકો શરૂઆતમાં હા પાડીને બે અઠવાડિયા રજા આપે છે અને પછી પોતાની વાતથી ફરી જાય છે. અન્ય એક શ્રમિક અજયે જણાવ્યું કે માલિકોએ સ્પષ્ટ કહી દીધું છે કે રજા લેશે તો પગાર કપાઈ જશે, જેના કારણે આર્થિક ભીંસમાં ફસાયેલા કામદારો માટે પરિવારનું ગુજરાન ચલાવવું મુશ્કેલ બની ગયું છે.

માલિકોના આવા અમાનવીય ત્રાસથી કંટાળીને શ્રમિકોએ શહેરી રોજગાર કાયમ માટે છોડીને ગામમાં નાની મજૂરી અને ખેતી કરવાનો આકરો નિર્ણય કર્યો છે. યુપીના પ્રયાગરાજ જવા નીકળેલા બ્રિજેશ નિષાદે દુઃખ સાથે જણાવ્યું કે તે ચાર-પાંચ મહિનાથી કામ કરતો હતો પરંતુ રજા ન મળતી હોવાથી હવે તે ગામ જઈને રેતીમાં કાકડી અને ખીરા વાવીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવશે. સુરતની આકરા શ્રમવાળી ગુલામી કરતા પોતાના ગામની સાદી ખેતી અને મજૂરી ઘણી ભલી છે તેવી લાગણી આજે પ્રત્યેક શ્રમિકના મુખે સાંભળવા મળી રહી છે.

ઔદ્યોગિક નગરી સુરતમાં શ્રમિકોનું આ પ્રકારે મોટા પાયે વતન તરફ પલાયન કરવું એ સ્થાનિક ઉદ્યોગો અને વહીવટી તંત્ર બંને માટે એક ગંભીર ચેતવણી સમાન છે. જો સમયસર શ્રમિકોના શોષણ સામે કડક પગલાં નહીં લેવાય તો આગામી દિવસોમાં શ્રમજીવીઓની અછતને કારણે મોટા પ્રશ્નો ખડા થઈ શકે છે, જે આર્થિક ગતિવિધિઓને પણ માઠી અસર પહોંચાડી શકે છે.

શ્રમિકોની વેદના અને પલાયન

મહેનતકશ શ્રમિકોના હકોનું રક્ષણ અને માનવીય અભિગમ જ કોઈપણ ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રની સાચી સફળતા અને વિકાસનો આધાર છે.