સિટી ન્યુઝ @ નવી દિલ્હી

રશિયા સાથેના ગાઢ સંબંધોને લઈને પશ્ચિમી દેશોના સતત વધી રહેલા દબાણ વચ્ચે વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ભારતનું વલણ ખૂબ જ સ્પષ્ટ અને મક્કમ શબ્દોમાં રજૂ કર્યું છે. મ્યુનિક લીડર્સ મીટિંગમાં તેમણે દુનિયા સમક્ષ ખુલાસો કરતા જણાવ્યું હતું કે ભારતની વિદેશ નીતિ કોઈપણ પશ્ચિમી જૂથના દબાણ કે ઈશારે નહીં, પરંતુ તેના પોતાના સ્વતંત્ર રાષ્ટ્રીય હિતો અને ઐતિહાસિક અનુભવોના આધારે જ હંમેશાં નક્કી થાય છે.

જયશંકરે 1950ના દશકથી ચાલતા મજબૂત ભારત-રશિયા સંબંધોને યાદ કરતા જણાવ્યું હતું કે જ્યારે દેશની સુરક્ષા સામે મોટા પડકારો હતા ત્યારે મુશ્કેલ સમયમાં સોવિયત સંઘે ભારતનો સાથ આપ્યો હતો. તે સમયે દુનિયાના ઘણા દેશો ભારતના વિરોધીઓ સાથે હતા, પરંતુ રશિયા સાથેના સંબંધો હંમેશાં વિશેષ રહ્યા છે. ભારત તે ઈતિહાસ અને સાથ સહકારને ક્યારેય ભૂલી શકે તેમ નથી અને બંને દેશોના સંબંધોના પાયા ખૂબ જ મજબૂત છે.

આ સંબંધો માત્ર સંરક્ષણ સહયોગ પૂરતા સીમિત નથી પરંતુ સમય સાથે તેનો વ્યાપ ઘણો વધ્યો છે તેમ જણાવતા વિદેશ મંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે તેમાં પરમાણુ ઊર્જા, અવકાશ વિજ્ઞાન, વ્યાપાર, રોકાણ અને કુદરતી સંસાધનોનો સહયોગ પણ સામેલ છે. બદલાતી વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે પણ ભારત રશિયા સાથેના પોતાના સંબંધોને કેવળ પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતના દ્રષ્ટિકોણથી જ જુએ છે અને કોઈના પ્રભાવમાં આવતું નથી.

રશિયા-યૂક્રેન યુદ્ધ અંગે ભારતની શાંતિવાદી નીતિ દોહરાવતા તેમણે કહ્યું કે ભારતની સ્પષ્ટ ઇચ્છા છે કે આ યુદ્ધનો કાયમી અંત આવવો જોઈએ અને તેનો ઉકેલ માત્ર વાતચીત તથા કૂટનીતિ દ્વારા જ સંભવ છે. ભારતે આ દિશામાં સક્રિયતા વધારીને બ્લેક સીમાં જહાજોની સુરક્ષિત અવરજવર અને ઊર્જાની નિકાસ જેવા વ્યવહારિક મુદ્દાઓ પર બંને પક્ષો સાથે સતત સંવાદ સાધીને શાંતિ સ્થાપવાના પ્રયાસો જારી રાખ્યા છે.

પશ્ચિમી દેશો દ્વારા લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધો અને અપેક્ષાઓ વચ્ચે પણ ભારતે સાબિત કર્યું છે કે તેની નીતિઓ મુક્ત અને સ્વતંત્ર છે. જૂના સંરક્ષણ સંબંધો અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને કારણે ભારત પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતોને સર્વોપરી રાખીને જ રશિયા સાથે પોતાના સંબંધોને પૂરી મજબૂતાઈથી જાળવી રહ્યું છે, જે તેની વિદેશ નીતિની મોટી સફળતા છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય કૂટનીતિ અને રાષ્ટ્રીય હિત

વૈશ્વિક રાજકારણમાં કોઈપણ દેશ માટે પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતો અને સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિ જ સર્વોપરી હોય છે. દબાણની રાજનીતિથી પર થઈને સંતુલિત અભિગમ અપનાવવો એ મજબૂત રાષ્ટ્રની ઓળખ છે.