સિટી ન્યુઝ @ મુંબઈ

દેશમાં બેંકિંગ વ્યવહારો અને મોટા પેમેન્ટ માટે ચેક બુકનો ઉપયોગ કરતા ગ્રાહકો માટે મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (BOI) સહિત દેશની વિવિધ જાહેર તેમજ ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોએ પોતાના ગ્રાહકોની નાણાકીય સુરક્ષા વધારવાના ભાગરૂપે 'આલ્ફા-ન્યૂમેરિક કોડ' (Alphanumeric Code) ધરાવતી નવી અને આધુનિક ચેક બુક ઈશ્યૂ કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી છે. બેંકો દ્વારા તમામ ખાતાધારકોને એસએમએસ અને ઈમેઈલ મોકલીને તાત્કાલિક નવી ચેક બુક મેળવી લેવા અનુરોધ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

નવી બેંકિંગ માર્ગદર્શિકા અનુસાર, 31 December 2026 પછી ₹50,000 કે તેથી વધુ રકમના એવા કોઈપણ ચેક ક્લિયરિંગ માટે સ્વીકારવામાં આવશે નહીં, જેના પર આ આલ્ફા-ન્યૂમેરિક કોડ અંકિત થયેલો ન હોય. આ વિશિષ્ટ કોડમાં આલ્ફાબેટ (અક્ષરો) અને ન્યૂમેરિક (અંકો) નું સચોટ મિશ્રણ હોય છે, જેનાથી ચેકની ઓથેન્ટિસિટી અને સ્કેનિંગ સુરક્ષા વધુ મજબૂત બને છે.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) અને બેંકિંગ તંત્ર દ્વારા આ મોટો નિર્ણય ચેક ક્લોનિંગ, બનાવટી સહીઓ અને ચેક સાથે થતી આર્થિક છેતરપિંડીઓને સંપૂર્ણપણે નાથવા માટે લેવાયો છે. આ ઉપરાંત ચેક ટ્રાન્ઝેક્શન સિસ્ટમ (CTS) હેઠળ ક્લિયરિંગની પ્રક્રિયા વધુ પારદર્શક, ઝડપી અને ભૂલરહિત બનશે.

નવી ચેક બુક માટેના નિયમો અને ચાર્જ વિવિધ બેંકોમાં ખાતાના પ્રકાર અનુસાર નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના નિયમ મુજબ સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ ધારકોને વાર્ષિક 25 પેજની એક ચેક બુક વિનામૂલ્યે આપવામાં આવશે, ત્યારબાદ વધારાના દરેક પેજ દીઠ ₹5 નો નિર્ધારિત ચાર્જ લાગુ થશે. અન્ય તમામ બેંકો પણ પોતાના નિયમો મુજબ નવી ચેક બુક જારી કરી રહી છે.

ચેક બુક માટે આલ્ફા-ન્યૂમેરિક કોડ ફરજિયાત

બેંકોએ ગ્રાહકો માટે આલ્ફા-ન્યૂમેરિક કોડવાળી નવી ચેક બુક આપવાનું શરૂ કર્યું છે. 31 December 2026 પછી આ કોડ વગરના ₹50,000 કે તેથી વધુ રકમના ચેક સ્વીકારવામાં આવશે નહીં. ચેક ફ્રોડ રોકવા અને ઝડપી ક્લિયરિંગ માટે આ સિસ્ટમ અમલી બની છે. ગ્રાહકોને સમયસર નવી ચેક બુક મેળવી લેવા બેંકોએ તાકીદ કરી છે.