સિટી ન્યુઝ @ ગાંધીનગર

દેશની સમગ્ર લોકશાહી અને શાસન વ્યવસ્થામાં પાયાના પરિવર્તનો લાવવા માટે પ્રસ્તાવિત ‘વન નેશન, વન ઈલેકશન’ (એક દેશ, એક ચૂંટણી) ના રાષ્ટ્રીય મુસદ્દા પર રચાયેલી સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (JPC) ની ગુજરાત મુલાકાતનો આજે વહીવટી સ્તરે આખરી દિવસ છે. કાયદાવિદ પી.પી. ચૌધરીની સત્તાવાર અધ્યક્ષતા હેઠળ કાર્યરત 39 સભ્યોની આ ઉચ્ચ સ્તરીય કમિટીએ છેલ્લા 3 દિવસથી ગુજરાતમાં રહીને વિવિધ રાજકીય પક્ષો, વહીવટી અધિકારીઓ અને સામાજિક સંગઠનો સાથે સઘન વાર્તાલાપ કર્યો છે. આજે પોતાના પ્રવાસના અંતિમ દિવસે જેપીસીના સભ્યો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના વહીવટકર્તાઓ અને સંબંધિત વિભાગો સાથે ખાસ ચર્ચા કરશે, જેના તુરંત બાદ વરિષ્ઠ વકીલો અને ગુજરાત બાર કાઉન્સિલના પ્રતિનિધિઓ સાથે કાનૂની પાસાઓ પર પરામર્શ કરીને સાંજે 4 વાગ્યે આ મહત્વપૂર્ણ કાર્યક્રમનું સત્તાવાર સમાપન કરવામાં આવશે.

આ હાઇપ્રોફાઇલ સંસદીય પ્રક્રિયાના લોજિસ્ટિક્સ અને ઇતિહાસ પર નજર કરીએ તો, આ સંયુક્ત સમિતિમાં લોકસભાના 27 અને રાજ્યસભાના 12 સાંસદો મળીને કુલ 39 લોકપ્રિય નેતાઓ સામેલ છે, જેઓ દેશના અલગ-અલગ રાજ્યોની ગ્રાઉન્ડ રિયાલિટી તપાસી રહ્યા છે. ગત 20 મેના રોજ ગાંધીનગર ખાતે મુખ્યમંત્રી, નાયબ મુખ્યમંત્રી, મંત્રીઓ અને ધારાસભ્યો સાથે એક વિશેષ બેઠક યોજાઈ હતી, જેમાં રાજ્યના ગૃહ રાજ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીએ વન નેશન-વન ઇલેક્શન મુદ્દે ગુજરાત સરકારનો સ્પષ્ટ અને સકારાત્મક અભિપ્રાય રજૂ કર્યો હતો. હર્ષ સંઘવીએ વહીવટી તંત્રનો સોર્સ આપતા સત્તાવાર જણાવ્યું હતું કે, વર્ષ 2026 માં જ ગુજરાતમાં સ્થાનિક સ્વરાજની ચૂંટણીઓ અંતર્ગત મહાનગરપાલિકા, નગરપાલિકા, જિલ્લા પંચાયત અને તાલુકા પંચાયતની ચૂંટણી એક જ દિવસે સફળતાપૂર્વક યોજીને દેખાડી છે, જેના કારણે ઓછા સમયમાં તોતિંગ નાણાકીય બચત અને સરળ આયોજન કાનૂની રીતે શક્ય બન્યું છે.

બીજી તરફ, વ્યાપારી અને સહકારી ક્ષેત્રની વૈશ્વિક બ્રાન્ડ ગણાતી અમૂલ (AMUL) ડેરીના વહીવટી તંત્રે પણ જેપીસીના આ રાષ્ટ્રીય પ્રસ્તાવને પર્સનલ મોટો ટેકો જાહેર કર્યો છે. અમૂલના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર જયેન મહેતાએ જેપીસીની મહત્વની બેઠકમાં ભાગ લીધા બાદ મીડિયા સમક્ષ જણાવ્યું હતું કે, દેશમાં એકસાથે ચૂંટણી યોજાય તો તેના વહીવટી, આર્થિક અને સામાજિક સ્તરે તોતિંગ ફાયદાઓ થશે. સહકારી માળખા હેઠળ દેશભરમાં લાખો પશુપાલકો જોડાયેલા છે અને અમૂલ હેઠળ 18 જિલ્લા સંઘો તેમજ 18,000 થી વધુ દૂધ મંડળીઓ લાઈવ કાર્યરત છે, જ્યાં રોજ લાખો લિટર દૂધનું પરિવહન અને વિતરણ થાય છે. વારંવાર આવતી ચૂંટણીઓની આચારસંહિતાના કારણે પશુપાલન અને ડેરી ઉદ્યોગના વિકાસ કાર્યો અવરોધાતા હોવાથી અમૂલની સમગ્ર ટીમ વન નેશન વન ઈલેક્શનની વિચારધારાનું સંપૂર્ણ સમર્થન કરે છે.

જોકે, ગાંધીનગર ખાતે યોજાયેલી આ રાજકીય ચર્ચાઓ દરમિયાન વિપક્ષી પક્ષો કોંગ્રેસ અને આમ આદમી પાર્ટી (AAP) ના વરિષ્ઠ નેતાઓએ જેપીસી સમક્ષ કાયદાકીય કડક વિરોધ નોંધાવ્યો હતો. કોંગ્રેસ પક્ષના પ્રતિનિધિઓએ બંધારણીય કલમોનો હવાલો આપતા આક્ષેપ કર્યો હતો કે, આ સુધારો લાવવાથી દેશમાં સત્તાનું સરેઆમ કેન્દ્રીકરણ થશે અને રાજ્યોના સ્વાયત્ત કાનૂની અધિકારો ખૂબ જ સીમિત થઈ જશે, જ્યારે આમ આદમી પાર્ટીએ પણ તેને સંઘીય વ્યવસ્થાને નબળી પાડવાનું રાજનીતિ પ્રેરિત પગલું ગણાવ્યું હતું. આવી જ રીતે ગત 16 મે 2026 ના રોજ કર્ણાટક પ્રવાસ દરમિયાન કોંગ્રેસના નાયબ મુખ્યમંત્રી ડી.કે. શિવકુમારે વિરોધ કર્યો હતો, જ્યારે ઉત્તરાખંડના મુખ્યમંત્રી પુષ્કર ધામીએ દાવો કર્યો હતો કે એકસાથે ચૂંટણી કરાવવાથી વહીવટી ખર્ચમાં 30% થી 35% સુધીની મોટી સરકારી બચત થઈ શકે છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે ભારત સરકારે સૌપ્રથમ પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદની અધ્યક્ષતામાં 2 સપ્ટેમ્બર 2023 ના રોજ એક ઉચ્ચ સ્તરીય કમિટીની રચના કરી હતી, જે પેનલે 191 દિવસના ગહન સંશોધન બાદ 18,626 પાનાનો એક વિશાળ વિગતવાર અહેવાલ રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુને સત્તાવાર સોંપ્યો હતો. ત્યારબાદ કેન્દ્રીય કેબિનેટની મંજૂરી બાદ સંસદમાં સુધારો સૂચવતું બિલ રજૂ કરાયું હતું. કોવિંદ પેનલની મુખ્ય ભલામણ મુજબ બંધારણમાં નવી કલમ 82-એ ઉમેરવામાં આવશે, જેથી ત્રિશંકુ વિધાનસભાની સ્થિતિમાં બાકીના સમય માટે જ નવી ચૂંટણી થશે અને પ્રથમ તબક્કામાં લોકસભા-વિધાનસભા તથા બીજા તબક્કામાં 100 દિવસની અંદર સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણી એક જ મતદારયાદી (Voter ID) ના આધારે યોજાશે. JPC આ વર્ષે 2026 ના ચોમાસુ સત્રના પ્રથમ દિવસે પોતાનો આખરી અહેવાલ સંસદ સમક્ષ સબમિટ કરશે, જેના આધારે વર્ષ 2029 થી દેશમાં એક જ સમયે ચૂંટણી યોજવાનો માર્ગ સાફ થઈ શકે છે.

ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે નવી વહીવટી માર્ગદર્શિકા

દેશભરમાં વન નેશન વન ઈલેક્શનના પ્રસ્તાવિત બંધારણીય સુધારાઓના લાઈવ મોનિટરિંગ અને સાધનોના આગોતરા લોજિસ્ટિક આયોજન માટે કેન્દ્રીય ચૂંટણી પંચ દ્વારા તમામ રાજ્યોના ચૂંટણી સત્તાવાળાઓ માટે એક નવી સત્તાવાર ગાઇડલાઇન જાહેર કરવામાં આવી છે. આ નવા કાનૂની નિયમ મુજબ ભવિષ્યમાં લોકસભા, વિધાનસભા અને સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓ એક જ સમયે ઓપરેટ કરવા માટે દેશના તમામ મતદારોનો ડેટાબેઝ સેન્ટ્રલ સોર્સ દ્વારા એક સમાન મતદારયાદી (Digital Roll) સાથે લિંક કરવો ફરજિયાત રહેશે જેથી બોગસ વોટિંગ અટકાવી શકાય. પ્રશાસને આદેશ આપ્યો છે કે સિંગલ વોટર આઈડી કાર્ડ અને ઈવીએમ (EVM) મશીનોના એડવાન્સ સાયન્ટિફિક ઓડિટ માટે આઇટી વિંગ દ્વારા ખાસ કંટ્રોલ રૂમ લાઈવ કરવામાં આવે અને જેપીસીના અહેવાલ બાદ તમામ કલેક્ટર કચેરીઓને સુરક્ષા પ્રોટોકોલનો નવો લાઈવ રિપોર્ટ સુપરત કરવામાં આવે જેથી કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવી શકાય.