સિટી ન્યૂઝ @ રાજકોટ

ગુજરાત રાજ્યના વન મંત્રાલય, ગીર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનના સત્તાવાર વહીવટી સોર્સ અને ગાંધીનગર સ્થિત વન્યજીવ સંરક્ષણ વિભાગના સેન્ટ્રલ કંટ્રોલ રૂમમાંથી એશિયાટિક સિંહોની સુરક્ષાને હચમચાવી મૂકે તેવા એક અત્યંત ચોંકાવનારા, દુઃખદ અને સનસનાટીભર્યા વાઇલ્ડલાઇફ ન્યૂઝ સામે આવ્યા છે. વિશ્વભરમાં માત્ર ગુજરાતમાં જ જોવા મળતા એશિયાટિક સિંહોના એકમાત્ર ઘર ગણાતા ગીરના પવિત્ર જંગલમાંથી વન્યજીવ પ્રેમીઓની ચિંતા વધારે તેવા અહેવાલો સત્તાવાર રીતે લાઈવ થયા છે. સત્તાવાર ડેટાબેઝ રિપોર્ટ અનુસાર, અમરેલી અને ગીર પશ્ચિમ જંગલ વિસ્તારમાં 5 પાંચ સિંહ તેમજ ધારી ગીર પૂર્વના ગીર ગઢડા સરહદ પંથકમાં છેલ્લા 10 દસ દિવસમાં જ 3 ત્રણ માસૂમ સિંહબાળના કાનૂની મોત થતાં વનવિભાગના ઉચ્ચ કોરિડોરમાં તોતિંગ ફફડાટ વ્યાપી ગયો છે, જે ગૂગલ પર મોટો સર્ચ ટ્રેન્ડ બન્યો છે Thread.

આ વન્યજીવ કટોકટીના સત્તાવાર લોજિસ્ટિક્સ અને મેડિકલ સોર્સ પર નજર કરીએ તો, પ્રાથમિક તપાસમાં તમામ વનરાજોના મોત પાછળ 'બબેસિઓસિસ' (Babesiosis) નામના અત્યંત ઘાતક અને જીવલેણ પ્રોટોઝોઆ વાયરસના સંક્રમણની આશંકા સેવાઈ રહી છે. ગાંધીનગરના પ્રિન્સિપાલ ચીફ કન્ઝર્વેટર ઓફ ફોરેસ્ટ (PCCF) જયપાલસિંહે આ આપત્તિજનક મામલે આઇટી સેલ મારફતે વિગતો આપતા જણાવ્યું છે કે, અગાઉ પણ અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં ૨ બે સિંહબાળના શંકાસ્પદ મોત નોંધાયા હતા. જંગલમાં સિંહોની પર્સનલ પ્રોફાઇલ પર મંડરાઈ રહેલા આ રોગચાળાના તોતિંગ ખતરાને જોતા પ્રશાસન અત્યંત સતર્ક બન્યું છે અને વનવિભાગની વિશેષ મેડિકલ ટીમો દ્વારા પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં ૨૪ કલાક રાઉન્ડ ધ ક્લોક મોનિટરિંગ અને જીપીએસ (GPS) ટ્રેકિંગ ઓપરેશન લાઈવ શરૂ કરી દેવાયું છે.

ગીર સચિવાલયના વ્યાપારી અને પર્યાવરણીય ઓડિટ ડેટા મુજબ, ગીરના જંગલોમાં સિંહોમાં આ પ્રકારે સામૂહિક રોગચાળો ફેલાવો એ ભૂતકાળના ભયાનક આંકડાઓની યાદ અપાવે છે. અગાઉ વર્ષ 2018 માં ગીરની પ્રખ્યાત દલખાણીયા રેંજની પ્રોફાઇલમાં આ જ બબેસિઓસિસ વાયરસ ફેલાયો હતો, જેમાં અસંખ્ય એશિયાટિક સિંહોના કાનૂની મોત થતાં વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની ભારે આપત્તિ સર્જાઈ હતી. ત્યારબાદ વર્ષ 2020-2021 દરમિયાન પણ ધારી અને ખાંભા ગીર સેક્ટરમાં આ જ ઘાતક વાયરસના આંતરિક હુમલાને કારણે અનેક સિંહો કાળના ગાલમાં ધકેલાઈ ગયા હતા, જેના લીધે વન્યજીવોની સત્તાવાર વસ્તી ગણતરીના લોજિસ્ટિક્સ આંકડા પ્રભાવિત થયા હતા.

બીજી તરફ, ધારી ગીર પૂર્વના સક્ષમ ડીસીએફ (DCF) વિકાસ યાદવના જણાવ્યાનુસાર, અમરેલી જિલ્લાના ધારી ગીર પૂર્વ સંરક્ષિત વિસ્તારમાં વર્તમાન વહીવટી સિઝન દરમિયાન એકપણ સિંહનું સત્તાવાર મોત નોંધાયું નથી, જેનાથી સ્થાનિક કંટ્રોલ રૂમને થોડી રાહત મળી છે. વનવિભાગ દ્વારા અગમચેતીના મજબૂત ભાગરૂપે અત્યાર સુધીમાં જંગલના આશરે 350 સાડા ત્રણસો જેટલા સિંહોનું સઘન હેલ્થ સ્ક્રીનિંગ અને કાનૂની ઓડિટ નિરીક્ષણ ૧૦０% ટકા પૂરું કરી દેવામાં આવ્યું છે, જેથી વાયરસના સંક્રમણને આગળ વધતું અટકાવી શકાય. હાલમાં વનવિભાગના ઉચ્ચ વહીવટી અધિકારીઓ અને વેટરનરી ડોક્ટરોની ટીમ ગીરના પ્રભાવિત જંગલ વિસ્તારોમાં સ્પેશિયલ કેમ્પ કરીને વનરાજોની સ્થિતિ પર કડક ડિજિટલ નજર રાખી રહી છે.

આ ગંભીર પર્યાવરણીય આપત્તિના પગલે રાજકોટ જિલ્લા કલેક્ટર કચેરી અને સાયબર સેલ દ્વારા પણ પ્રવાસીઓ માટે ગીર અભયારણ્યની મુલાકાત અંગે નવી એડવાઇઝરી જારી કરાઈ છે. પ્રશાસને આદેશ આપ્યો છે કે સક્ષમ વહીવટી મંજૂરી વિના સિંહોના મોતના ફોટા કે પોસ્ટમોર્ટમના ભ્રામક આંકડા ઓનલાઇન પોર્ટલ પર લીક કરવા નહીં. જો કોઈ ખાનગી વ્યાપારી સફારી એજન્સી, ટૂર ઓપરેટર કે સાયબર હેન્ડલ કલમોનું ઉલ્લંઘન કરીને સિંહોની સુરક્ષા જોખમાય તેવી ભ્રામક અફવાઓ ફેલાવશે, તો વાઇલ્ડલાઇફ પ્રોટેક્શન એક્ટ હેઠળ કડક એફઆઈઆર (FIR) નોંધી તોતિંગ આર્થિક દંડ ફટકારવા સાથે તેનું વ્યાપારી લાઇસન્સ તાત્કાલિક અસરથી સીઝ કરવામાં આવશે Thread.

રાષ્ટ્રીય વન્યજીવ સંરક્ષણ અને હેલ્થ સ્ક્રીનિંગ વહીવટી માર્ગદર્શિકા

દેશમાં લુપ્તપ્રાય વન્યજીવોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા, અભયારણ્યોના મેડિકલ ઓડિટમાં પારદર્શિતા લાવવા તેમજ વન્યજીવ રોગચાળાના નિયંત્રણની સુરક્ષા જાળવવા માટે પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય તેમજ રાષ્ટ્રીય વ્યાઘ્ર સંરક્ષણ પ્રાધિકરણ (NTCA) દ્વારા એક નવી સત્તાવાર ગાઇડલાઇન જાહેર કરવામાં આવી છે. આ નવા વહીવટી નિયમ મુજબ પ્રત્યેક પ્રાદેશિક વન વિભાગ, વેટરનરી લેબોરેટરી લોજિસ્ટિક્સ અને સક્ષમ વાઇલ્ડલાઇફ હોસ્પિટલ સંસ્થાએ પોતાના દૈનિક વન્યજીવ હેલ્થ આંકડા, ટ્રેકિંગ રિપોર્ટ અને સેન્ટ્રલ ડેટાબેઝનો સંપૂર્ણ રિપોર્ટ દર અઠવાડિયે ઓનલાઇન કંટ્રોલ રૂમ સમક્ષ સબમિટ કરવો કાનૂની એક્ટ હેઠળ ફરજિયાત રહેશે જેથી ભ્રષ્ટાચાર અટકે. પ્રશાસને આદેશ આપ્યો છે કે સક્ષમ વહીવટી મંજૂરી વિના વાઇલ્ડલાઇફ કલમોનું ઉલ્લંઘન કરી સેફ્ટી પ્રોટોકોલમાં બેદરકારી દાખવનારા એકમો સામે ફોરેસ્ટ એક્ટ હેઠળ કડક એફઆઈઆર (FIR) નોંધી તોતિંગ દંડ સાથે તમામ વ્યાપારી લાયસન્સ તાત્કાલિક અસરથી સીઝ કરવામાં આવશે.